 Od 5 lipca w głównym schronie kolejowym Trasy Turystycznej "Bunkier w Konewce" prezentowana jest wystawa czasowa pt. "BUNKRY, SCHRONY I TRANSZEJE" - Umocnienia obronne i obiekty militarne w Łodzi i okolicy 1939-1945. Celem naszej wystawy jest przybliżenie zwiedzającym ciekawych, unikalnych zabytków architektury militarnej XX w., które choć często położone przy przelotowych trasach umykają uwadze podróżujących przez nasz region turystów.
W okresie międzywojennym polska doktryna wojenna zakładała obronę na kierunku wschodnim (tzw. "Plan W"). Kiedy realną stała się groźba konfliktu z III Rzeszą, Sztab Generalny Wojska Polskiego dopiero 4 III 1939r. przystapił do wstępnych prac nad planem obronnym "Zachód" (Plan "Z"). W lipcu 1939r., m.in. na terenie województwa łódzkiego, rozpoczęto prace budowlane, które tylko częściowo udało się wykonać. Najwięcej budowli ochronnych powstało na prawym brzegu rzeki Warty i Widawki, w rejonie działania armii "Łódź", zbudowano, bądź rozpoczęto budowę, 47 żelbetonowych schronów bojowych. Schrony uzupełniała sieć okopów, stanowiska dla obserwatorów artylerii, schrony drewniano-ziemne, zasieki i rowy przeciwczołgowe. Umocnienia te zostały wykorzystane w walkach z Niemcami w niewielkim stopniu. Po zajęciu ziem polskich Niemcy rozpoczęli na nich realizację swojego programu budowy systemu obronnego. Szybka ofensywa Armii Czerwonej w połowie 1944r. zmusiła Niemców do opracowania doraźnego planu budowy systemu umocnień pomiędzy Wisłą a Odrą. Prace nad jego realizacją rozpoczęły się na wielką skalę w sierpniu 1944r. i były prowadzone do stycznia 1945 roku. Między innymi na południowym-wschodzie od Łodzi powstała tzw. "linia Pilicy". Zbudowano tu ok. 80 niewielkich schronów bojowych i biernych. W większości były to schrony typu "Ringstande". Linia Pilicy powstrzymała ofensywę Rosjan jedynie na 24 godziny. Wiele z tych schronów można oglądać do dziś.
W okresie okupacji niemieckiej na terenie Łodzi, podobnie jak w innych polskich miastach, w ramach programu obrony przeciwlotniczejm powstał cały system schronów i szczelin przeciwlotniczych dla ludności cywilnej, których ślady widoczne są jeszcze po dzień dzisiejszy.
Wystawa została zorganizowana wspólnie z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. Na ten czas wzrosła liczba eksponatów, militariów godnych uwagi oraz równie ciekawych plansz informacyjnych bogatych w unikalne zdjęcia. Nie zabraknie także innych atrakcji, a w tym między innymi pokazów grup rekonstrukcyjnych.
Zapraszamy.
Bunkry schrony i Transzeje
Celem naszej wystawy jest przybliżenie zwiedzającym ciekawych, unikalnych zabytków architektury
militarnej XX w.
Poniżej prezentujemy przykłady takiego budownictwa w województwie łódzkim.
Schrony polskie -Linia Warty i Widawki
Należą do nich budowle obronne, które latem 1939r zbudowano na prawym brzegu Warty i Widawki, w rejonie działania Armii Łódź. Linia obrony ciągnęła się od Warty przez Sieradz Widawę, Szczerców do Rozprzy.
Zbudowano bądź rozpoczęto budowę 47 żelbetowych schronów bojowych (jedno- i dwustrzelnicowych oraz obserwacyjnych).
Schrony sieć okopów, stanowiska dla obserwatorów artylerii, stanowiska drewniano ziemne, zasieki oraz rowy przeciwczołgowe.
Niemieckie stanowisko dowodzenia obszaru Środek (Gefechtsstand-Anlage Mitte).
Ewenementem budownictwa obronnego są powstałe w Jeleniu i Konewce na przełomie 1940/41 kompleksy schronów dla pociągów sztabowych.
Schrony Linii Pilicy-Piliza Riegel
Niemiecka linia obronna a2, z 1944 ciągnąca się wzdłuż Pilicy od Luboczy do Sulejowa.
Zbudowano tu wielokilometrowe odcinki fortyfikacji polowych, na które składały się pola minowe, rowy i zapory przeciwczołgowe, stanowiska dla armat, transzeje z bunkrami
Kocha(do dziś czytelne w terenie), a także żelbetowe schrony.
Wśród nich są małe schrony bojowe typu Tobruk(w różnych wariantach budowlanych), schrony bierne piechoty, schrony- ukrycia dla działka ppancernego.
Łódzkie schrony LSR-Luftschutzraum
Schrony i szczeliny przeciwlotnicze dla ludności cywilnej.
Urządzano je w piwnicach kamienic, na podwórkach posesji i w parkach. Oznaczano je białymi literami LSR.
W okresie międzywojennym polska doktryna wojenna zakładała obronę na kierunku wschodnim (tzw. "Plan W") i tam, na terenach obecnej Białorusi i Ukrainy, na Polesiu, powstały fortyfikacje, których najważniejsza część rozciągała się pomiędzy rzekami Horyń i Słucz oraz wzdłuż tej ostatniej do miejscowości Sarny.
Kiedy stało się jasne, że bardziej realna jest groźba konfliktu z III Rzeszą, Sztab Generalny Wojska Polskiego przystąpił dopiero 4 III 1939 r. do wstępnych prac nad planem obronnym "Zachód" (Plan "Z").
Do wybuchu konfliktu z Niemcami powstał zaledwie referat płk Stanisława Kopańskiego dotyczący miejsca i zakresu robót fortyfikacyjnych.
W tej sytuacji obowiązek wykonania planów umocnień i ich budowy został złożony na barki dowódców niższych szczebli. W efekcie, w lipcu 1939 r., m.in. na terenie województwa łódzkiego, rozpoczęto pośpieszne prace ziemne i budowlane, które tylko częściowo udało się wykonać.
Najwięcej budowli obronnych powstało na prawym brzegu rzeki Warty i Widawki. Ślady tych budowli można odnaleźć po dzień dzisiejszy.
W rejonie działania armii "Łódź", na linii Warty i Widawki, zbudowano, bądź rozpoczęto budowę, 47 żelbetowych schronów bojowych (jedno- i dwustrzelnicowych) oraz schrony obserwacyjne. Obiekty wykonano w klasie odporności "b". Linie schronów uzupełniały sieci okopów, stanowiska dla obserwatorów artylerii, schrony drewniano-ziemne, zasieki i rowy przeciwczołgowe.
Umocnienia te zostały wykorzystane w walkach z Niemcami w niewielkim stopniu.
Ewenementem, a dziś swego rodzaju atrakcją turystyczną, są dwa zespoły potężnych schronów kolejowych w Konewce i Jeleniu będące podstawowymi elementami niemieckiego stanowiska dowodzenia obszaru "Środek" ("Gefechtsstand - Anlage Mitte").
Schrony przeznaczone do ochrony pociągów sztabowych oraz ich zaplecze techniczne powstały w pierwszej połowie 1941 r. przed inwazją Niemiec na Związek Radziecki. Wobec szybkich postępów niemieckiej ofensywy na wschodzie, nie zostały wykorzystane do celu w jakim je zbudowano. Jedynie sporadycznie stacjonowały w nich pociągi. W 1944 r. schrony wykorzystywano do celów produkcji wojennej oraz jako składy amunicji. Po wojnie przez wiele lat służyły jako magazyny.
W opuszczonych i dewastowanych schronach w 2005 r. powstała Trasa Turystyczna "Bunkier w Konewce".
Szybka ofensyw Armii Czerwonej w połowie 1944 r. i wyjścia wojsk radzieckich na rubież Wisły zmusziły Niemców do opracowania doraźnego planu budowy systemu umocnień pomiędzy Wisłą a Odrą.
Prace na realizacją tego systemu rozpoczęły się na wielką skalę w sierpniu 1944 r. i były prowadzone z dużym rozmachem aż po styczeń 1945 roku.
Powstały trzy duże pasy obrony ("a", "b" i "c") i szereg pomocniczych oraz wschodniopruski system obrony. W województwie łódzkim, na zachód od Łodzi, powstały fragmenty pasów "b-1" ( odcinek od Włocławka przez Kłodawę, Poddębice, Szadek, Zduńską Wolę do Warty na wysokości Pajęczna) i "b-2" ( odcinek od okolic Konina, lewym brzegiem rzeki Warty do jej zakola w okolicach Praszki).
Na południowy wschód od Łodzi powstała w tym samym czasie tzw. "linia Pilicy". Zbudowano tu ok. 80 niewielkich schronów bojowych i biernych (Linia obrony ciągnęła się wzdłuż Pilicy od Sulejowa przez Tomaszów, Inowłódz do Rzeczycy). W większości były to schrony typu Tobruk (Ringstande), niektóre z nich wyposażono w wieże z działami zdemontowanymi z uszkodzonych czołgów. Linia Pilicy powstrzymała ofensywę Rosjan jedynie na 24 godziny. Wiele z tych schronów zachowało się w dobrym stanie do dziś.
W okresie okupacji niemieckiej na terenie Łodzi, podobnie jak w innych miastach, w ramach programu obrony przeciwlotniczej powstał cały system schronów i szczelin przeciwlotniczych, których ślady widoczne są jeszcze po dzień dzisiejszy. Schrony urządzano w adaptowanych na ten cel piwnicach kamienic, wzmacniając w nich drzwi , stropy, wykonując zapasowe wyjścia ewakuacyjne i wyposażając pomieszczenia w sprzęty niezbędne dla chroniących się tu ludzi. Schrony takie były oznakowane białymi literami "LSR" (Luftschutzraum; schron) malowanymi na ścianach domów.
Szczeliny przeciwlotnicze powstawały na podwórkach posesji oraz w parkach.
Prawdopodobnie największym zespołem bunkrów wojskowych z okresu II wojny światowej na terenie Łodzi był zespół wybudowany w okolicy lotniska Lublinek. Jest niemal pewne, że było to medyczne zaplecze lotniska. Cały kompleks miał powierzchnię 525 m2 i kubaturę 1600 m3 i składał się z trzech zasadniczych sal oraz 2-3 pomieszczeń pomocniczych. Z powierzchnią łączyły go trzy klatki schodowe i winda.
Odnaleziono resztki wysoko wydajnej pompy wodnej, liczne otwory wentylacyjne oraz kantynę.
Dotychczas niewyjaśnioną kwestią jest zespół schronów na obszarze Bałuckiego Rynku w Łodzi. W okresie okupacji znajdował się on na terenie łódzkiego getta. Fakt istnienia tych schronów został przypadkowo odkryty w końcu lat 90-tych na szczegółowym planie Rynku z początku lat 50-tych XX w., który został odnaleziony w archiwum Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Łodzi.
Przypuszczalnie powstały dla funkcjonariuszy zatrudnionych w usytuowanych w pobliżu placówkach "Getto" łódzkiego gestapo i łódzkiej policji kryminalnej.
|
www.bunkrowiec.com.pl
_________________
www.bunkierbanda.up.pl
_________________
Czyszczenie kostki brukowej Łódź
_________________
|
